مرگ‌راوی، مرگ‌روایت

درآمد

فقدان یک موسیقیدان، تنها به معنای از دست دادن مجموعه‌ای از مهارت‌ها و دانش فنی نیست، بلکه به منزله از دست دادن یک جهان فکری و احساسی است که شکل‌گیری آن فراتر از عمر شناسنامه‌ای فرد بوده است. ضرب‌المثلی چینی می‌گوید با مرگ هر انسان، یک کتاب تاریخ به خاک سپرده می‌شود. این گفته به ویژه در مورد هنرمندان، خصوصاً در شرق، صدق می‌کند؛ چرا که آن‌ها روایتگران تاریخ تحولات اجتماعی هستند. از دست دادن هر راوی، به معنای از دست دادن همیشگی نوعی روایت شخصی و منحصر به فرد است که با او از میان می‌رود. هرچند آثار صوتی آن‌ها، در غیاب جسمانی‌شان، حضور معنوی‌شان را برای ما زنده نگه می‌دارد. این یادداشت‌ها، نگاهی شخصی به عزیزان از دست رفته در سال گذشته است. روحشان شاد.

سرنوشت انسان‌ها، حتی پس از مرگ نیز آن‌ها را دنبال می‌کند. این جمله را شاعری بزرگ بیان کرده و با تلخی خاص خود افزوده است: «سرنوشت ما حتی مسیر بهشت و جهنم را هم تغییر می‌دهد!»

همین مظلومیت همیشگی سهیل ایوانی (۱۳۳۶-۱۳۸۱) باعث شد که حتی پس از درگذشت او، نامش را با تأخیر به یاد آورم. این قصور از روی عمد نبود. امیدوارم روحش شهر خبر در آرامش و رحمت الهی باشد و قصور زمانه را در حق خویش فراموش کند.

سهیل ایوانی، هنرمندی اهل کرمانشاه و نوازنده‌ای بسیار با استعداد بود که مفهوم کار حرفه‌ای در استودیو را به خوبی درک می‌کرد. توانایی‌های او فراتر از آن چیزی بود که به چشم می‌آمد. علاوه بر ساز تخصصی‌اش، حداقل چهار یا پنج ساز دیگر را نیز با تکنیک قوی، رسایی و تأثیرگذاری عالی می‌نواخت. او هم در تک‌نوازی و هم در کار گروهی و تنظیم، شایستگی‌های خود را به اثبات رسانده بود.

در آخرین اثری که از او به جا مانده، بخشی از استعدادهایش را به نمایش گذاشته است. اکنون که مرگ زودهنگام او را پذیرفته‌ایم، بیش از تحسین، حسرت و تأسف به همراه داریم. تأسف برای هنرمندی چنین که ستم زمانه را پذیرفت و با دستان خود، این رنج خردکننده را همچون پتکی سنگین بر پیکری ظریف فرود آورد.

واقعاً شایسته است که بیشتر از او یاد کنیم و کسانی که اطلاعات بیشتری دارند، درباره‌اش بگویند و بنویسند. سهیل ایوانی قربانی هنری بود که در جامعه ما هنوز جایگاه مشخصی ندارد و اگر انگیزه‌ای، صاحب استعدادی را به این گرداب مشقت‌ها می‌کشاند، نه شهرت است و نه ثروت؛ تنها عشق است و آن جنون مقدسی که سهیل ایوانی از حواریون وفادار آن بود.

آهنگ (ویژه‌نامه جشنواره موسیقی فجر)